Kulturë dhe trashëgimi
Zanatet shqiptare lindën nga jeta në male dhe në qytete: fundi xhubleta në formë këmbane i malësive veriore, i përfshirë nga UNESCO më 2022 në listën e trashëgimisë që ka nevojë për mbrojtje urgjente; plisi i bardhë prej shajaku (qeleshja); qilimat dhe velenxat e endura; tavanet e gdhendura prej druri në shtëpitë-kulla të Beratit dhe Gjirokastrës; si dhe punimet në gur, bakër dhe argjend. Vendet më të mira për t’i parë dhe blerë janë pazaret e vjetra të Krujës, Gjirokastrës dhe Korçës.
Përditësuar së fundi: nëntor 2026
Zanate që duhen njohur
Xhubleta
Fund i rëndë leshi në formë këmbane, i veshur nga gratë e malësive veriore, i punuar me shajak dhe i zbukuruar me shirita të zinj e me ngjyra.
Qeleshe
Plisi i bardhë prej shajaku i burrave shqiptarë, që ende punohet me dorë në disa punishte.
Qilima dhe velenxa
Qilima leshi dhe velenxa të endura në vegjë shtëpie, me motive që ndryshojnë nga krahina në krahinë.
Tavane dhe sënduqe të gdhendura
Tavane, dollapë dhe sënduqe pajësh prej druri të pikturuar e të gdhendur në shtëpitë e vjetra-kulla.
Gur dhe rrasa
Mjeshtëria e ndërtimit me gur gri dhe çati me rrasa që i jep Gjirokastrës pamjen e saj.
Bakër dhe argjend
Enë e tepsi bakri dhe stoli argjendi të punuara në punishte të vogla.
Punimi i lahutës
Gdhendja e lahutës me një tel, pjesë e traditës së përfshirë nga UNESCO më 2025.
Ku të shihni dhe të blini zanate
| Vendi | Çfarë do të gjeni |
|---|---|
| Pazari i vjetër i Krujës | Qilima, velenxa, plisa, bakër, qëndisma dhe antikitete |
| Pazari i vjetër i Gjirokastrës | Suvenire prej guri e druri, qëndisma, produkte vendase |
| Pazari i Vjetër i Korçës | Dyqane zanatesh, endje dhe produkte vendase |
| Shkodër | Stoli argjendi dhe maska karnavali të punuara me dorë |
| Muzetë etnografikë | Kruja, Gjirokastra dhe Berati ekspozojnë veshje tradicionale dhe zanate shtëpiake |
Planifikoni më shumë
Pyetje të shpeshta
Si ta kuptoj nëse një zanat është punuar me dorë?
Pyesni shitësin kush e ka bërë dhe ku. Qilimat dhe sendet prej shajaku të punuara me dorë kanë parregullsi të vogla, dhe mjeshtrit në Krujë e Gjirokastër shpesh punojnë brenda ose pas dyqaneve të tyre.
A mund t’i shoh mjeshtrit duke punuar?
Po, në disa punishte në pazarin e Krujës dhe në Gjirokastër, si dhe në panairet e zanateve gjatë festivaleve. Kërkoni leje me mirësjellje para se të bëni foto.
A mund të nxjerr antikitete jashtë Shqipërisë?
Objektet me vlerë kulturore ose historike kanë nevojë për leje eksporti. Blini në dyqane të njohura dhe kërkoni faturë; shmangni sendet që mund të jenë gjetje arkeologjike të vërteta.
Prej çfarë punohet xhubleta?
Prej leshi dhe shajaku, të modeluara në një formë të fortë këmbane dhe të zbukuruara me shirita të endur e të qepur sipër.
Udhëtimi juaj në Shqipëri, i organizuar nga vendasit
Na tregoni planet tuaja dhe do t’ju ndihmojmë të organizoni gjithçka, për pushime më të lehta dhe më të qeta.